Bekijk deze e-mail in uw browser

Open monumentendagen 12 & 13 september 2015

De St. Martinuskerk is vanaf de start van de bouw in de middeleeuwen tot aan de laatste restauratie in 2014 gevormd door de handen van ambachtslieden en kunstenaars. Die lieten allemaal hun sporen na in dit prachtige monument. In 2013 en 2014 is de kerk in opdracht van de Stichting Martinus Monument door ambachtslieden als steenwerkers, dakdekkers, timmerlieden, loodgieters en schilders vakkundig gerestaureerd. Hierbij zijn onder andere duizenden bakstenen vervangen en honderden meters voegwerk vernieuwd. Deze werkzaamheden zijn door het Videokollektief Weert vastgelegd en verwerkt in een mooie en informatieve film. Deze film wordt voor u in de kerk vertoond.

Verder kunt u deelnemen aan een rondleiding, verzorgd door de Werkgroep Rondleidingen en Toezicht van de St. Martinuskerk, die de verschillende door ambachtslieden nagelaten sporen voor u uitlichten. Het staat u natuurlijk ook vrij om op eigen gelegenheid te genieten van de vele kunstwerken zoals de schilderingen op de gewelven, de prachtige gebrandschilderde glas-in-lood vensters, de beeldhouwkunst in de vorm van de altaren en beelden of het smeedwerk. Verschillende ambachten worden in de kerk verbeeld in de
sluitstenen boven de vensters die afbeeldingen van de gilden vertonen. Vergeet ook niet om de altaren te bezoeken zoals het prachtige St. Jozef altaar van de timmerlieden.

U komt toch ook?
 
Facebook
Twitter
LinkedIn

Een oudere afbeelding van de St. Martinus

Door Erik Caris

Over hoe de Sint Martinuskerk er in de middeleeuwen heeft uitgezien is vrij weinig bekend. Veel archiefmateriaal van vóór 1600 hebben we niet. Uit onderzoek van het weinige materiaal dat beschikbaar is, is gebleken dat de schepen van de huidige kerk ruwweg gedurende de 15e eeuw gebouwd zijn. Het oostelijke deel werd in 1456 en het  westelijke deel mogelijk in 1512 voltooid. De bouw van de toren is begonnen na 1528 maar hij werd niet afgebouwd.1 Het is niet precies bekend wanneer de bouw werd gestopt. In elk geval zou het nog tot in de jaren ’80 van de negentiende eeuw duren voordat hij verder werd opgetrokken (afb. 1).  




 
 
 


De tot nu toe oudst bekende afbeelding van de kerk, op een plattegrond van Weert, getekend door Jacob van Deventer, dateert van tussen 1558 en 1571 (afb. 22)3.  Deze kaart werd in opdracht van koning Filips II getekend en diende militaire doeleinden. Op de kaart is de onvoltooide, korte kerktoren goed te onderscheiden. Omdat op de toren al een dak is afgebeeld zoals dat ook van de foto uit de negentiende eeuw bekend is, kan op basis van deze kaart geconcludeerd worden dat de bouw van de toren uiterlijk tussen 1558 en 1571 gestopt is.
 Er bestaat echter nog een oudere serie kaarten van de hand van Jacob van Deventer, de zogenaamde Gewestkaarten. Deze kaarten werden in opdracht van Keizer Karel V vervaardigd. Op twee van deze kaarten, die van Brabant4 en die van Gelderland5, is Weert afgebeeld. Beide kaarten zijn al eerder gepubliceerd6 maar ze zijn, voor zover bekend nog niet eerder met de Sint Martinuskerk in verband gebracht. 

Op de Brabantkaart (afb. 3) wordt de Weerter ‘sky-line’ met vele torens getoond. Hoewel één toren op deze kaart mogelijk als de Sint Martinustoren geïdentificeerd zou kunnen worden lijkt het geheel niet met de werkelijkheid overeen te komen. De Gelderlandkaart daarentegen, toont details zoals ze in werkelijkheid ook waren. Op deze kaart is Weert in vogelvlucht, gezien vanuit het zuiden, afgebeeld. De omwalling en de gebouwen in de stad zijn ‘opgeklapt’ weergegeven. Rechts boven zijn het kasteel en het klooster op de Biest goed herkenbaar. Midden in het stadscentrum geeft een dubbele cirkel de precieze geografische positie van de stad aan. Direct boven de cirkels is rechts het zuidelijke schip van de kerk met zijn hoge smalle vensters te zien. Links van het schip verrijst de korte, gedrongen toren. Goed herkenbaar is het torendak zoals dit ook op de foto uit de negentiende eeuw te zien is.
 

Met de gewestkaart van Gelderland van Van Deventer hebben we de beschikking over een 15 tot 35 jaar oudere afbeelding van de Sint Martinuskerk dan tot dusverre bekend was. Het onbekende tijdstip waarop met de bouw van de toren gestopt werd kan op basis van deze kaart gepreciseerd worden op uiterlijk 1543 en mogelijk al eerder dan 1536.

1 Van Pelt, Onderzoek naar de kappen van de Sint Martinuskerk, in: De Sint Martinuskerk anders belicht, Weert 2010.
2 Het origineel bevindt zich in het RHCL in Maastricht, ingang 18.BC, RAL, inv. nr. K 101
3 H.P. Deys, De stadsplattegronden van Jacob van Deventer, in: Heemtijdinghen, jrg. 34, 1998, no. 2, pag. 33 e.v.
4 Deze kaart is in de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan en er is nog slechts een foto van beschikbaar.
5 De Gelderlandkaart bevindt zich in de Herzog August Bibliothek in Wolfenbüttel, Signatur K 2,3
6 C. Koeman, Gewestkaarten van de Nederlanden door Jacob van Deventer, 1536-1545, Alphen a.d. Rijn 1994.
Copyright © 2015 Stichting Martinus Monument, All rights reserved.