Copy
 

Nieuwsbrief juni 2015


Vlinders in  het Veld

'Vlinders in het Veld' was de titel van het congres over ontwikkelingen in systemisch werk op 30 mei 2015 in Baarn.

Vlinders had twee doelen: 

  • uitwisseling van de ontwikkelingen in systemisch werk, waarbij we elkaar vooral bevragen op onze onderliggende uitgangspunten als we opstellingen begeleiden of systemisch werk inzetten.
  • het maken van een platform voor de komende generatie opstellers.

236 deelnemers hebben geco-creëerd aan beide doelen. Nu, een kleine week na het congres voelt het als een mooie push voorwaarts.

Een aantal deelnemers heeft gevraagd de opening door Jan Jacob op papier te krijgen. Bij deze. Als afsluiting heeft Henry Weessies, die als een systemisch fotograaf de hele dag door in workshops en daarbuiten 'snapshots' nam, die beelden verwerkt tot een column, gepresenteerd bij de afsluiting. Ook deze column krijg je hierbij.

Opening door Jan Jacob Stam

Welkom bij Vlinders in het Veld, met alles waar je vandaan komt, met alles wat je meebrengt en met alles waar dat heen wil gaan.

Jan Jacob Stam
We hebben een rijk congres met persoonlijke thema's, organisatie thema's en maatschappelijke thema's. Sommige workshops gaan over de methode van opstellingen, sommige over onderzoek en sommige over de opsteller zelf.

Het is nu mei 2015, we hebben minstens 15 jaar opstellingen in Nederland. Karin Deden doet dit zelfs al sinds 1992! Laat de pioniers van toen nu opstaan: Jullie zijn de wegbereiders, jullie hebben je als rupsen, soms met schutkleur, door de taaie bladeren van de samenleving en de gevestigde orde gevreten! Dank daarvoor.

Een paar jaar geleden werd het wat stiller rond opstellingen. Een einde? Een verpopping? En als dit werk zich wil transformeren, in wat dan? Wat zijn de vlinders van de toekomst?

Een paar opmerkingen in dit verband:
1. Ik denk dat de methode van opstellingen ons niet lang meer bijeen zal kunnen houden. Het is niet de methode die werkt, maar onze onderliggende, al dan niet bewuste ideeën over: Wat is een systeem? Wat zijn systemische principes? Wat is helpen? Wat is een oplossing? Wat zijn interventies? Etc etc. Laten we vooral elkaar bevragen om ons meer bewust te worden van die onderliggende principes. Niet om te streven naar eenheid of wie er gelijk heeft, maar omdat onze klanten van nu dat graag willen weten. Laten we genieten van en groeien aan de verschillen. Laten we co-creëren met in ons achterhoofd de vraag: 'Wat wil zich ontwikkelen... ?'

2. Ik zie in het gebruik van opstellingen een verschuiving van vooral helen van het verleden naar meer condities creëren voor de toekomst.

3. Ik zie een verschuiving naar meer verantwoordelijkheid voor de vraaginbrenger, de cliënt, in plaats van een afhankelijkheid van onopgeloste dynamieken in het verleden of afhankelijkheid van een begeleider.

4. Als ik gevraagd wordt om opstellingen met teams in bedrijven te doen, begin ik met een inleiding over hoe je systemisch naar je organisatie kunt kijken. Ik gebruik dan woorden als:
  • Het systeem als geheel gedraagt zich anders dan de som der individuen: in een klas vond ik als jong leraar elk kind leuk, maar het geheel dat 'klas' heet was soms een monster.
  • Fenomenologisch betekent uitzoomen en je blootstellen aan de vraag: wat probeert dit incident ons te vertellen? Naast de analytische manier van kijken die in detail zoekt naar oorzaak en gevolg.
  • Problemen zijn oplossingen, reacties van het systeem. Problemen willen begrepen worden, niet opgelost...
  • Er is een drietal overlevingsmechanismen in menselijke systemen: een mechanisme waakt over het overleven van het individu in een gezin of organisatie, een tweede mechanisme waakt over het overleven van het systeem als geheel, creëert patronen en offert zo nodig individuen op, en het laatste mechanisme gaat over de ontwikkeling van samenlevingen in hun geheel, zowel sporen van voorspoed als crisis, van vrede en oorlog achterlatend.

Maar mijn punt is: mensen in organisaties begrijpen meteen wat ik zeg! Ze zijn al systemisch intelligent! Jaren lang heb ik geprobeerd systemisch denken aan de man/vrouw te brengen. Nu opeens zie ik in: mensen zijn van nature systemisch intelligent. Los van of ze daar goede of vreselijke dingen in de wereld mee doen. Het enige dat ik hoef te doen is aansluiten bij de systemische intelligentie die er al is!

5. Tot slot: er is een heel nieuwe generatie klanten, ze komen in golven. Als ik ze kort moet omschrijven dan is dat: niet óf spiritueel óf rationeel, maar beiden, en dan nog daaraan voorbij. Ze zijn geïnteresseerd in systemisch gewaar zijn en nemen de methode van opstellingen voor waar aan.

Onze opgave
Onze opgave als opstellers is om heel erg goed te luisteren naar die nieuwe generatie van klanten en geïnteresseerden. Zíj zullen ons vertellen hoe we ons als opstellers moeten gedragen. En als we dat niet doen, missen we mogelijk de boot.

Ons huiswerk
Er is een aantal 'kleine' vragen
Zoals: Wat is een opstelling? Wat zijn de werkzame bestanddelen? Wat is een begeleider voor een opstelling? Vroeger dachten we dat de begeleider naast of buiten het systeem van de vraaginbrenger stond; nu lijkt het er veel meer op dat de begeleider deel van het systeem wordt. Maar als wat?

Er is een aantal grote vragen:

  • Hoe gaan we opstellingen en systemisch werk positioneren in een wereld in ontwikkeling en transitie? Van oudsher bieden we opstellingen pas aan als er een vraag is. Maar is het denkbaar dat we vanuit de emergente toekomst, die golf van toekomst die op ons af komt rollen, opstellingen pro-actief aanbieden? Vanuit de toekomst in het hier en nu? 
  • Is het volle potentieel van systemisch werk al bereikt? En als dat niet zo is, wat hebben wij zelf dan ingebouwd als belemmeringen?

Pioniers maken patronen. Patronen die helpen en patronen die belemmeren. Als volger heb ik dat natuurlijk meegemaakt met Bert Hellinger. Maar zelf als pionier in Nederland heb ik ook patronen gemaakt. Patronen die ik waarschijnlijk zelf niet zie. Mijn blinde vlekken.
Daarom wil dit congres ook een podium zijn voor de komende generatie opstellers. Mensen die anders denken en zijn dan ik ooit kan denken of zijn. Ga alsjeblieft nu staan, workshopleiders van die komende generatie (ongeveer twintig mensen staan op). Misschien vinden jullie nieuwe wegen, nieuwe vrijheden voor dit systemisch werk in ontwikkeling.
Mag ik op voorhand een applaus voor deze workshopleiders en dat, wat komen gaat!


"Wat zijn we als we telkens willen dat dingen anders lopen dan ze vanzelf gaan?"

Column, geschreven en uitgesproken door Henry Weessies na afloop van het congres Vlinders in het Veld, landgoed Drakenburg in Baarn, 30 mei 2015.

"Hoe gemakkelijk laten we ons gegrepen worden door de magie van ons eigen onderbewuste. Dingen die we ontdekken in onszelf en van onszelf die we niet wisten en gevoelens die we ervaren die we nooit eerder ervaren hadden, ook al zijn ze niet van ons. Dat is voor de meeste van ons de eerste kennismaking met opstellingen en systemische energie. Bijna verliefd op het instrument en op onszelf. En dat ontmoeten we ook als we anderen kennis laten maken met opstellingen en systemisch werk. En toch is dat pas het begin. Het is de kunst over de magie heen te kijken om dat wat je ziet waarde te geven in de werkelijkheid van hier en nu.

---

Wat zijn we als we telkens willen dat dingen anders lopen dan ze vanzelf gaan? In hoeverre kunnen we vertrouwen op de heling die vanzelf komt? Wat doen we als we interveniëren? In hoeverre is het oplossen van conflicten bijvoorbeeld echt oplossen? Of is dat het niet kunnen verdragen van de werkelijkheid en/of de verandering die nodig is. Daarmee zeg ik geen nee tegen opstellingen, maar mogelijk soms tegen de gemaakte interventies. De beweging in opstellingen die vanzelf komt is waardevol, niet de beweging die geforceerd wordt. Hoe ontstaat de beweging, wat is daarvoor nodig?

---

En wat ben je als begeleider van opstellingen? In het land der blinden de eenoog-koning? En welke verantwoordelijkheid geeft ons dat? In hoeverre zijn wij juist als opstellers valse profeten die in dienst zijn van een iets groter geheel om de flow te verstoren en daarmee de veel grotere beweging te houden wat die is? En maakt het uit voor wie je werkt? Als je als begeleider vooral voor je client werkt ben je dan misschien wel meer verbonden met het allergrootste geheel? En loods je wellicht min of meer je client door het veld? Is dat wellicht een wat bescheidener positie dan voor het grotere systeem te willen werken?

---

Praten met anderen over wat dan ook is een authentieke behoefte. Mensen in kringetjes rond een gezamenlijk thema, delend en in contact. Daarmee ook verdelend, een eigen subsysteem vormend, waarin bijvoorbeeld meteen competitiegevoelens ontstaan ten opzichte van andere groepjes. 

Ons bevattingsvermogen of liever, ons bevattingsonvermogen, maakt dat we een subsysteem moeten maken. De opbrengst van een subsysteem is gelijkstemmig. En de prijs is isolatie en mogelijk genoegen nemen met wat er komt in het subsysteem. Zelfs binnen de groepjes zijn isolatie en subsystemen mogelijk.

Stel nou eens dat we dat niet nodig hadden? Dat we de hele werkelijkheid in ons op zouden kunnen nemen? Voel dat eens in jezelf. Wat ik voel is een enorme vervlakking en nietszeggendheid. Het verdelen van het veld door te verbinden met een standpunt of een concept geeft dus ook in een groter geheel de dynamiek die nodig is om te verscherpen en daarmee te ontwikkelen."
 

Oproep onderzoek Lifelines

Vorige week had ik een bijzondere ontmoeting met de directeur en een onderzoekster van het onderzoeks-programma Lifelines. Deze ontmoeting mondt uit in een oproep aan het systemische veld in Nederland.

Lifelines is een onderzoeksprogramma waar sinds 2006 167.000 mensen aan deelnemen. Soms zelfs hele gezinnen met tot drie generaties aan toe. Het gaat over onderzoek naar gezond ouder worden. Het doel is om te zoeken naar nieuwe inzichten waarom sommige mensen gezond oud worden, terwijl anderen al vroeg in hun leven te maken krijgen met ernstige aandoeningen. Uit de tekst van Lifelines: 'Doordat Lifelines een aanzienlijk aantal families in haar deelnemersbestand heeft, is het mogelijk om de genetische achtergrond én de omgevingsfactoren van aandoeningen te bestuderen'
Elke vijf jaar wordt elke deelnemer voor onderzoek uitgenodigd: urine verzamelen, bloed aftappen, hartfilmpjes, intelligentie tests, vragenlijsten, je kent het wel. Daarnaast wordt elke deelnemer elke anderhalf jaar verzocht een uitgebreide vragenlijst in te vullen.
Alle verzamelde gegevens zijn beschikbaar voor onderzoekers die onderzoek doen op het gebied van gezond ouder worden.

Directeur Ronald Stolk en onderzoekster Salome Scholtens kennen beiden opstellingen. Zij kwamen met de volgende drie vragen:

  1. Zou het mogelijk zijn om een paar eenvoudige systemische vragen toe te voegen aan onze vragenlijst? Bijvoorbeeld: 'Heb je het gevoel gehad in je gezin van herkomst een plek te hebben', of 'Zijn er vóór jou kinderen geweest die niet geleefd hebben?' Ronald en Salome vragen zich af of systemische factoren van invloed kunnen zijn op gezond ouder worden. 
  2. Zou er iemand uit de systemische wereld bereid zijn en zin hebben om onderzoek te doen naar de relatie tussen systemische factoren en gezond ouder worden?
  3. Hoe resoneert dit voorstel in de systemische wereld? Is er draagvlak voor? 

Zelf ben ik enthousiast. Ik heb altijd het gevoel gehad: als systemisch werk hout snijdt, dan moeten we dat werk ook willen blootstellen aan de gangbare criteria van de samenleving, en één daarvan is wetenschappelijk onderzoek. Maar mijn eigen aarzeling was altijd: 'Hoe doe je behoorlijk onderzoek?'. Bij het SISC internationale onderzoek naar de effecten van opstellingen op ziekte en symptomen bleek al hoe lastig onderzoek kan zijn. Ronald Stolk: 'Maar dat is juist onze expertise! Wij vinden dat niet zo ingewikkeld'.

Ronald en Salome waren blij verrast door mijn enthousiasme. Ergens hadden ze wellicht het beeld dat de alternatieve benaderingen wars zijn van wetenschappelijk onderzoek. En een deel van hun uitnodiging heeft te maken met het overbruggen van de kloof tussen reguliere en alternatieve gezondheidszorg.

Concreet hebben ze mij gevraagd bovenstaande te delen met het veld, en te kijken wat de resonans is. Daarnaast zouden ze graag willen dat wij een tweetal groepjes vormen: een die kan nadenken over systemische vragen, en een groepje met misschien een onderzoeker die onderzoek zou willen doen. Als we na de zomervakantie met elkaar om de tafel zouden kunnen zitten, dan sluit dat erg aan bij hun tijdspad.

Als je wilt reageren, mail dan naar info@hellingerinstituut.nl met in het onderwerp 'Lifelines'.

Jan Jacob Stam


Uitgeverij Het Noorderlicht groeit verder in handen van Siets Bakker

Uitgeverij Het Noorderlicht is in 2002 opgericht door Jan Jacob Stam en Bibi Schreuder. 

Siets Bakker
Met het boekje 'Nederlandse Wind' heeft Jan Jacob het eerste Nederlandstalige boek op systemisch gebied gepubliceerd. Het boekje is via deze site verkrijgbaar als gratis e-book. Toen na een congres in 2002 er extra middelen beschikbaar bleven, besloten Jan Jacob en Bibi om die terug te laten vloeien naar het systemische door het te investeren in de vertaling van werken van Bert Hellinger. Dat was het begin van Het Noorderlicht.

Rond de afgelopen jaarwisseling merkte Jan Jacob dat hij klaar was als uitgever. Maar dat betekende nog niet dat de uitgeverij haar bestemming had bereikt. Via een gelukkig toeval sloten Het Noorderlicht en Siets Bakker op elkaar aan. Siets is naast een ervaren consultant en ervaren opsteller ook een boekenliefhebber. Ze staat in contact met de samenleving van nu én de daarbij horende manieren om kennis toegankelijk te maken voor velen.

Als uitgever bij Het Noorderlicht geeft ze dit vorm door de inmiddels 'klassieke' werken van onder andere Bert Hellinger beschikbaar te houden en kennis te vernieuwen en verspreiden via blogs, artikelen en boeken.

Het Noorderlicht is vooral ook een kleine onafhankelijke uitgeverij. Vrij om zoveel mogelijk uit te kunnen wisselen! En Het Noorderlicht blijft haar banden met het Hellingerinstituut houden. Als twee zussen, verbonden en ieder met een eigen bestaan.

Masteropleiding Familieopstellingen  

In de nieuwe Masteropleiding Familieopstellingen die op 19 oktober begint zijn nog vijf plaatsen vrij. Jan Jacob Stam en Bibi Schreuder geven deze opleiding samen. Meer info (pdf) >>

Workshop Pesten

wo 7 juni 2015 - Bibi Schreuder

De diepere dynamiek achter pesten stijgt uit boven de relatie tussen pester en gepeste. Vanuit systemisch perspectief hebben beiden een functie, veelal in het grotere systeem (klas, familie, werk, sociale context) om hen heen. Wanneer we het fenomeen pesten zelf, los van de actoren, in beeld krijgen, dan verschijnt de nog diepere laag en wordt helder wat het fenomeen pesten doet voor het gehele systeem. In een opstelling op het congres over veiligheid bijvoorbeeld, leek 'de cultuur van het pesten' de organisatie te willen afschermen van 'het geweld'; het geweld dat er ís, maar waartegen de organisatie veiligheid moet bieden.

Het oordeelloos kunnen bekijken van de dynamiek rond pesten geeft ouders, leraren, managers en wie dit onderwerp tegenkomt, een ander beeld en daarmee ook andere handelingsmogelijkheden. Het zien van de onderliggende dynamiek helpt betrokken ouders, leraren, managers om een positie te vinden, die rust brengt en allen ten goede komt. Vaak is het pesten een symptoom, of zo je wilt, een oplossing voor een systemisch open eind. In deze workshop kijken we aan de hand van ingebrachte cases naar het grotere perspectief van het pesten, en naar dat, wat er mogelijk is.

Voor ouders van zowel pesters als gepesten, voor leraren, managers, (kinder-) coaches, ook voor hen die zelf gepest worden of werden en voor hen die met dit thema te maken hebben.
Meer info >>
 

Workshop familieopstellingen in Baarn

do 25 juni 2015 - Barbara Hoogenboom en Yvonne Lonis

Op 25 juni 2015 vindt er een workshop familieopstellingen plaats bij Drakenburg in Baarn. De workshop is bedoeld voor mensen die een persoonlijke vraag willen onderzoeken in een opstelling, voor mensen die hun systemisch bewustzijn willen vergroten en/of voor mensen die wel eens een opstellingen willen meemaken. 
We zullen gedurende het begeleiden van opstellingen waar mogelijk en gepast onze interventies hardop duiden. 

Ook als je niet zelf een vraag inbrengt, doe je een indrukwekkende ervaring op waarin ook verheldering op eigen (onbewuste) vragen kan ontstaan en je systemische bewustzijn wordt aangewakkerd.

Degenen die een eigen opstelling wensen, kunnen tegen gereduceerd tarief een bekende meenemen; ook is er een gereduceerd tarief voor cursisten van het Hellinger Instituut die willen hospiteren.
Meer info >>

Workshop organisatieopstellingen in Baarn

wo 2 september 2015 - Barbara Hoogenboom en Yvonne Lonis

Op 2 september 2015 vindt er een workshop organisatieopstellingen plaats bij Drakenburg in Baarn. De workshop is bedoeld voor mensen die hun systemisch bewustzijn willen vergroten, wel eens een organisatieopstelling willen meemaken en/of voor mensen die een organisatievraag willen onderzoeken in een opstelling.

We zullen naast het begeleiden van opstellingen ook een korte inleiding geven, een of meerdere systemische oefeningen doen, en waar mogelijk en gepast zullen we onze interventies hardop duiden. Door deze gemengde werkvormen ontstaat er waarde voor alle deelnemers. 

Tijdens de workshop verwachten we maximaal vijf vragen te kunnen opstellen. Ook als je niet zelf een vraag inbrengt, doe je een indrukwekkende ervaring op waarin ook verheldering op eigen (onbewuste) vragen kan ontstaan en je systemische bewustzijn wordt aangewakkerd. Er is een gereduceerd tarief voor cursisten van het Hellinger Instituut die willen hospiteren.
Meer info >>


Systemisch Speedcoachen met Anton de Kroon in Baarn

vrij 25 september 2015 - Anton de Kroon

Anton de Kroon is een meester in het Systemisch Speedcoachen. Met een paar rake vragen vanuit een intense, levendige verbondenheid, weet hij nieuwe deuren bij je te openen of een stroom op gang te brengen.

Tijdens deze workshop zal Anton met cases van deelnemers werken. Na elk speedcoachings-gesprek geeft hij een inkijkje in de onderliggende concepten en houding van waaruit hij werkt. Deze eendaagse workshop is uiteraard geen opleiding, maar wel erg inspirerend om het eigen arsenaal aan (systemische) gespreksvoering uit te breiden. Als je nieuwsgierig bent vind je op onze website een aantal voorbeelden van Anton's coaching: Systemisch Speedcoachen met Anton de Kroon
Prijs €165,- inclusief koffie, thee en lunch in Conferentiecentrum Drakenburg te Baarn. Meer info >>

Bert Hellinger Instituut en Conferentiecentrum Drakenburg in Baarn

'De Zeven Linden', het centrum van het Bert Hellinger Instituut in Groningen zit vaak vol. Dat komt mede omdat we een aantal opleidingen nu ook in het engels geven, waarbij mensen uit veel verschillende landen naar De Zeven Linden komen. We zullen daarom regelmatig workshops en opleidingen in Baarn gaan aanbieden.

Baarn ligt tussen Hilversum, Amersfoort en Utrecht in. Conferentiecentrum Drakenburg is een prachtige locatie waar al een lange traditie ligt met systemisch werk en opstellingen. Wij vinden het een erg prettige plek om te werken, en de directie van Drakenburg heeft een filosofie en een open houding die ons aanspreekt.

Komend jaar zullen een opleiding Systemisch Interveniëren en een opleiding Systeemdynamiek in Organisaties én een aantal workshops in Baarn gegeven worden.

U ontvangt deze e-mail omdat u in het verleden heeft deelgenomen aan een of meer van onze workshops, opleidingen of congressen, dan wel op andere wijze interesse heeft getoond in ons aanbod. You receive this e-mail because you have participated in one or more of our workshops, training courses or congresses in the past, or have shown interest in our offer in another way.

Middelberterweg 13a
9723 ET Groningen
The Netherlands
tel +31 (0)50 502 06 80
info@hellingerinstituut.nl
www.hellingerinstituut.nl